منتفع نمىگردند نه به امام صامتى ونه به امام ناطقى ؛ واين تأويلات مبتنى است بر آنچه سابقا مذكور شد از تشبيه حيات معنوي به حيات صوري وتشبيه انتفاعات روحانيّه به انتفاعات جسمانيّه . ودر كتاب « بحار » تحقيق اين مراتب شده « 1 » واين كتاب گنجايش ذكر آنها ندارد . آيهء چهارم : وَالْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَباتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَالَّذِي خَبُثَ لا يَخْرُجُ إِلَّا نَكِداً « 2 » يعنى : « شهري كه خاكش پاكيزه ونيكوست بيرون مىآيد گياه آن به اذن وتقدير وقدرت پروردگار آن - يعنى نيكو مىآيد به آسانى بدون تعبى ومشقتى - وآن شهري كه زمين آن خبيث وشوره‌زار وسنگستان است بيرون نمىآيد گياه آن مگر اندكى » . علي بن إبراهيم روايت كرده است كه : بلد طيّب ، مثلي است براي أئمة عليهم السّلام كه علم ايشان حاصل مىشود به الهام حق تعالى - بدون تعبى - ؛ وبلد خبيث ، مثلي است براي دشمنان ايشان كه علوم ايشان خبيث وباطل است « 3 » ، واگر اندك علمي از ايشان به خلق برسد بهره‌اى از آن نمىبرند . وشيخ طبرسى از ابن عباس روايت كرده است كه : اين مثلي است كه حق تعالى زده براي مؤمن وكافر ، پس خبر داده است كه چنانچه زمين همه يك جنس است ، وبعضي طيب است وبه باران نرم مىشود وگياهش نيكو مىگردد وريعش « 4 » بسيار مىگردد وبعضي شوره است كه چيزى از آن نمىرويد واگر برويد چيزى است كه منفعتى در آن نيست ، همچنين دلها همه از گوشت وخون بهم مىرسد وبعضي به موعظه نرم مىشود وبعضي سنگين است وقبول پند نمىكند ، پس هر كه دلش نزد ياد خدا نرم شود خدا را بر اين نعمت شكر كند « 5 » .

--> ( 1 ) . بحار الأنوار 24 / 103 . ( 2 ) . سورهء أعراف : 58 . ( 3 ) . تفسير قمى 1 / 236 . ( 4 ) . ريعش يعنى نمو كردنش . ( 5 ) . مجمع البيان 2 / 432 .